نقش آب نما در شهر

امروزه فضاهای شهری به فضاهایی سبک و آرام نیاز دارند تا بتوانند حس مطلوبی در شهروندان در حین عبور و مرورهای روزانه‏ شان ایجاد کنند. طراحان شهری در فضاهای شهری معاصر، درصدد برقراری ارتباط صمیمی میان امکانات شهری و مخاطبان هستند و آب و فضاهای آبی را نیز از این مقوله دور نمی‌دانند.

آب علاوه بر نقشی که در ادراک بصری، شنوایی، لامسه و حتی بویایی دارد، می‏تواند از نقش فضایی و پراهمیتی در سازماندهی فضاهای شهری برخوردار باشد تا حدی که با قراردادن یک آب‏نما در فضاهای شهری می‌توان بر اهمیت فضا و زیبا‏سازی آن تأکید کرد.

توجه به شاخص‏ های بصری با درنظرگرفتن شاخص‌های فنی و ایمنی در طراحی آب‏نما می‏تواند در منظرسازی محیط و ارتقای هویت آن موثر باشد. لازم است در طراحی این عنصر جاذب و با توجه به نقش آن در مراودات اجتماعی و زیباسازی شهر، اصول و مبانی طراحی پیش‏بینی شود تا بتوان در ارتقای جایگاه فرهنگی، هنری و بصری آن در فضای شهری و ارزش نهادن به جایگاه آب در شهر همت گمارد.

تاریخچه آبنما در فضاهای شهری

در معماری ایران، نوع رایج آب‏نما در گذشته همان حوض با شکل هندسی در وسط خانه‏ها یا در باغ‏ها بود که یک یا چند فواره در محور میانی آن قرار می‏ گرفت. این حوض‏ در خانه‌ها معمولاً با سطح گسترده و کم‏ عمق علاوه بر القای زیبایی، باعث ایجاد رطوبت و تنظیم شرایط محیطی در اقلیم گرم و خشک می‏ شد. گونه خطی آب‏نما نیز در کانال‏ هایی جاری بود که در باغ‏ های ایرانی برای نمایش و هدایت آب مورد استفاده قرار می‏ گرفت و معمولاً حرکت آب در آنها همراه با فواره‏ های کوچک به تحرک آن می‏ افزود.

در معماری معاصر همزمان با مدرنیسم و تحولات بعد از آن، طراحی آب‏نماها نیز تحت تأثیر طراحی‏ های متنوع واقع می‏ شود و اشکال جدیدی به خود می‏ گیرد. بنابراین در دوران معاصر، انتخاب شاخص‏ ها در طراحی آب‏نما به نقش و ساختار جدید آنها وابسته است. علاوه بر توجه به نوع جا و مکان استقرار آب‏نما و سطحی که به خود اختصاص می‏ دهد، توجه به مقیاس انسانی نیز در برقراری ارتباط صمیمی با آب یکی از ضوابط طراحی خواهد بود. از طرفی پیشرفت‏ های تکنیکی در زمینه بازی‏های آبی به طراحان اجازه داده تا با طیف وسیعی از انتخاب فرم و شکل مواجه باشند.

آبنما و انواع آن در فضاهای شهری

در زبان فارسی آن گونه که از نام آب‏نما برمی‏ آید می‏توان آن را مکانی برای نمایش یا نمایاندن آب تعریف کرد. لفظ آب‏نما به نظر ترجمه ه‏ای از یک واژه لاتین است که دیگر زبان‌ها از ترجمه فرانسه آن اقتباس کرده‌اند : “آب‌نما در گذشته، مکانی برای تأمین آب آشامیدنی به شمار می‏ رفته است. همزمان آبشخوری برای دام بوده و برای شستن لباس استفاده می‏ شده است. به مرور زمان با از دست دادن عملکرد اصلیش، جنبه زیبایی و ظاهریش برجا می‏ ماند. به همین ترتیب امروزه به عنوان عنصری زیبایی‏ بخش در شهرها مورد استفاده قرار می‏ گیرد”. آب‏نما که معمولاً توسط یک حوض همراهی می‏ شود، ساختاری است که آب از آن به صورت‏ های مختلف به بیرون رانده می‏ شود. منبع آب در یک آب‏نما می‏تواند طبیعی و از طریق یک چشمه باشد. نوعی از آب‏نماها برای رفع‏ نیازهای آب و حفظ و نگهداری باغ و فضاهای سبز استفاده می‏ شوند و نوعی دیگر با همین عملکرد می‏ تواند نقش زیبایی هم داشته باشد. شکل آب‌نما در دوره‏ های مختلف بسته به نیاز آن دوران و نحوه ارتباط آن با انسان و فضای شهری تغییر می‏کند. انواع آب‏نماها می‌تواند شامل؛ آب جاری هم‌سطح با زمین یا عمود بر آن، آب در حالت فوران، آب جوشان، آب ساکن، دیواره‌ای از آب و تندیس آبی باشد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *